تشخیص خودکار جهت متن در لیبره آفیس

یکی از چالش‌هایی که کاربران تازه‌کار در استفاده از لیبره آفیس (یا حتی وُرد) با آن مواجهند این است که از ویژگی جهت بند (paragraph direction) باخبر نیستند، و در نتیجه آن‌چه می‌نویسند، ممکن است به اشتباه چپ به راست باشد. در این صورت، با نوشتن یک عبارت انگلیسی، نمایش متن، هر چند با چینش سمت راست صفحه، دچار اختلال خواهد شد.

نسخه 26.8 لیبره آفیس این ویژگی بسیار مفید را به لیبره آفیس افزوده است که با تایپ متن فارسی، جهت متن به صورت خودکار تنظیم می‌شود، و این به صورت پیش‌فرض در Writer، Calc و Impress فعال است.

با کمک این ویژگی، نوشتن متن فارسی برای تازه‌کاران راحت‌تر خواهد شد، و علاوه بر آن، کاربران حرفه‌ای هم می‌توانند از حالت تشخیص جهت خودکار بند در کنار تنظیم دستی جهت آن برای حالت‌های مختلف استفاده کنند.

اگر به تنظیمات بند (Paragraph) در نسخه جدید Writer مراجعه کنید، این ویژگی را در Alignment > Properties می‌بینید که با علامت خوردن «Automatically set direction» نمایان است. در Calc و Impress نیز تنظیمات مشابهی وجود دارد.

لیبره آفیس 26.8 منتشر شد

بنیاد مستندات (TDF) انتشار لیبره آفیس نسخه 26.8 با ویژگی‌های جدید و تعداد زیادی رفع اشکال را اعلام کرد. لیبره آفیس برای ویندوز (پردازنده های اینتل و آرم)، macOS (پردازنده‌های اپل سیلیکون و اینتل) و لینوکس (اینتل در قالب DEB و RPM) عرضه می‌شود که شما می‌توانید متناسب با رایانه خودتان آن را از آدرس دانلود همیشگی لیبره آفیس دریافت و نصب کنید:

https://www.libreoffice.org/download/

برای دیدن ویژگی‌های جدید لیبره آفیس 26.8 که از شماره‌گذاری جدید مبتنی بر سال و ماه میلادی استفاده می‌کند، به آدرس زیر مراجعه کنید:

https://wiki.documentfoundation.org/ReleaseNotes/26.8

در این نسخه نیز علاوه بر رفع اشکالات متعدد، بهبودهایی در زمینه خط و زبان فارسی نیز انجام شده است که در پست وبلاگی بنیاد مستندات و نیز یادداست‌های انتشار نسخه 26.8 قابل دیدن است. یکی از مهم‌ترین این بهبودها، تشخیص خودکار جهت متن راست به چپ و از جمله متن فارسی است. برای استفاده از خروجی بهبود یافته، می‌توانید نسخه 26.8 را دانلود و نصب کنید.

لیبره آفیس 25.8 منتشر شد

لیبره آفیس 25.8 منتشر شد

بنیاد مستندات (TDF) انتشار لیبره آفیس نسخه 25.8 با ویژگی‌های جدید و تعداد زیادی رفع اشکال را اعلام کرد. لیبره آفیس برای ویندوز (پردازنده های اینتل و آرم)، macOS (پردازنده‌های اپل سیلیکون و اینتل) و لینوکس (اینتل در قالب DEB و RPM) عرضه می‌شود که شما می‌توانید متناسب با رایانه خودتان آن را از آدرس دانلود همیشگی لیبره آفیس دریافت و نصب کنید:

https://www.libreoffice.org/download/

برای دیدن ویژگی‌های جدید لیبره آفیس 25.8 که از شماره‌گذاری جدید مبتنی بر سال و ماه میلادی استفاده می‌کند، به آدرس زیر مراجعه کنید:

https://wiki.documentfoundation.org/ReleaseNotes/25.8

در این نسخه نیز اشکالات مهمی مرتبط با خط و زبان فارسی حل شده است. برای استفاده از خروجی بهبود یافته، پیشنهاد می‌کنم نسخه 25.8 را دانلود و نصب کنید.

چرا استفاده از رقم‌های نمایشی فارسی در صفحه کلید مشکل‌آفرین است؟

اگر شما از سیستم عامل لینوکس یا نسخه‌های جدید ویندوز استفاده می‌کنید، احتمالاً با این موضوع مواجه شده‌اید که نوشتن عددها با صفحه کلید به دو شکل انجام می‌گیرد:

1. زمانی که صفحه کلید انگلیسی است، و با نوشتن رقم‌ها، 0..9 را روی صفحه می‌بینید.

2. زمانی که صفحه کلید فارسی است، و با نوشتن رقم‌ها، ۰..۹ را روی صفحه می‌بینید.

هر چند در نگاه اول داشتن رقم‌های فارسی روی صفحه کلید اتفاق خوبی به نظر می‌آید، اما چالش از آن‌جا آغاز می‌شود که هر زبانی بخواهد برای ورودی اعداد خود، به جای رقم‌های معمول، از ارقام نمایشی زبان خود بهره بگیرد، که این پردازش ورودی را گاهی دچار اشکال می‌کند.

مسیر دیگر این است که نمایش ارقام به صورت محلی به جای صفحه کلید، به نرم‌افزار نمایشگر سپرده شود، و در صورتی که رقم در زمینه متن فارسی و راست به چپ باشد، به صورت فارسی نمایش داده شود، و در صورتی که در زمینه‌های دیگر و جهت‌های متفاوت قرار گیرد، متناسب با زمینه، شکل مناسب برای نمایش رقم انتخاب می‌شود.

این مسیر دوم نیازمند اصلاح نرم‌افزار برای افزودن قابلیت نمایش ارقام فارسی است. این قابلیت مدت‌ها پیش به اپن‌آفیس (نسل قبلی لیبره‌آفیس) افزوده شده و این قابلیت در لیبره‌آفیس از ابتدا موجود بوده است. آفیس مایکروسافت از همین روش برای نمایش ارقام فارسی استفاده می‌کند.

مقایسه دو رویکرد متفاوت

در ادامه، خوبی‌ها و بدی‌ها/چالش‌های این دو مسیر را با هم مقایسه می‌کنم:

استفاده از رقم‌های محلی در صفحه کلید:

خوبی‌ها: نیاز به پشتیبانی محدود در نرم‌افزار نمایش‌گر متن

بدی‌ها: تنها در ورودی کاربر قابل استفاده است و همه جا کار نمی‌کند، در صورت تغییر زمینه غلط از آب درمی‌آید، بیشتر نرم‌افزارها قادر به پردازش نیستند. اگر عددها به جای دیگری از متن که زبان دیگری در آن به کار رفته انتقال یابند نتیجه اشتباه خواهد بود.

نمایش رقم‌های محلی متناسب با زمینه:

خوبی‌ها: با توجه به آگاهی از نمایش ارقام فارسی در نرم‌افزار، هم در ورودی کاربر و هم در ارقام تولید شده توسط نرم‌افزار به درستی نمایش می‌یابد. در صورت تغییر زمینه باز هم به درستی قابل استفاده خواهد بود. حتی اگر عددها به جای دیگری از متن که زبان دیگری در آن به کار رفته انتقال یابند، باز هم نتیجه درست خواهد بود.

چالش‌ها: لزوم پیاده‌سازی در نرم‌افزار نمایش‌گر متن

نتیجه‌گیری

نتیجه‌ای که از تحلیل بالا می‌توان گرفت این است که استفاده از عددهای نمایشی فارسی در صفحه کلید، مشکل‌آفرین است و پیشنهاد می‌شود به جای این ارقام نمایشی، روی صفحه کلید از 0..9 استفاده کنید و بقیه کار را به واژه‌پردازی مانند لیبره‌آفیس بسپرید تا نمایش صحیح عدد متناسب با زبان را برای شما انجام دهد.

لیبره آفیس 25.2 منتشر شد

بنیاد مستندات، انتشار لیبره آفیس نسخه 25.2 جامعه (community) با ویژگی‌های جدید و تعداد زیادی رفع اشکال را اعلام کرد. لیبره آفیس برای ویندوز (پردازنده های اینتل و آرم)، macOS (پردازنده‌های اپل سیلیکون و اینتل) و لینوکس (اینتل در قالب DEB و RPM) عرضه می‌شود که شما می‌توانید متناسب با رایانه خودتان آن را از آدرس دانلود همیشگی لیبره آفیس دریافت و نصب کنید:

https://www.libreoffice.org/download/

برای دیدن ویژگی‌های جدید لیبره آفیس 25.2 که از شماره‌گذاری جدید مبتنی بر سال و ماه میلادی استفاده می‌کند، به آدرس زیر مراجعه کنید:

https://wiki.documentfoundation.org/ReleaseNotes/25.2

در این نسخه جدید، علاوه بر ویژگی‌های جدید و جذابی که در صفحه ویکی به آن‌ها اشاره شده، اشکالات بسیاری مرتبط با خط و زبان فارسی حل شده است. حل چند مشکل در مورد چینش متن کشیده (justified) نمونه‌ای از این رفع اشکال‌ها است.

با توجه به این بهبودهای مهم، پیشنهاد می‌کنم برای استفاده بهتر از زبان فارسی در لیبره آفیس، نسخه 25.2 را دانلود و نصب کنید.

لیبره آفیس 24.8 منتشر شد

بنیاد مستندات، انتشار لیبره آفیس نسخه 24.8 جامعه (community) با ویژگی‌های جدید و تعداد زیادی رفع اشکال را اعلام کرد. لیبره آفیس برای ویندوز (پردازنده های اینتل و آرم)، macOS (پردازنده‌های اپل سیلیکون و اینتل) و لینوکس (اینتل در قالب DEB و RPM) عرضه می‌شود که شما می‌توانید متناسب با رایانه خودتان آن را از آدرس دانلود همیشگی لیبره آفیس دریافت و نصب کنید:

https://www.libreoffice.org/download/

برای دیدن ویژگی‌های جدید لیبره آفیس 24.8 که از شماره‌گذاری جدید مبتنی بر سال و ماه میلادی استفاده می‌کند، به آدرس زیر مراجعه کنید:

https://wiki.documentfoundation.org/ReleaseNotes/24.8

در این نسخه جدید، اشکالات بسیاری مرتبط با خط و زبان فارسی حل شده است. به طور مثال، افزودن قابلیت تغییر رنگ و ویژگی‌های دیگر حرف‌ها درون کلمه فارسی، اصلاح نمایش حرکات روی متن فارسی و عربی، و نیز اصلاح مشکل قدیمی پرانتز تنها در انتهای خط، تنها چند نمونه از این بهبودها هستند.

با توجه به این بهبودهای مهم، پیشنهاد می‌کنم برای استفاده بهتر از زبان فارسی در لیبره آفیس، نسخه 24.8 را دانلود و نصب کنید.