در نگارش مقالات علمی، پایان‌نامه‌ها یا متونی که دارای محدودیت تعداد کلمات هستند، نویسندگان اغلب با یک چالش رایج مواجه می‌شوند: آیا محتوای پانویس‌ها، پی‌نوشت‌ها و کادرهای متنی باید در شمارش کلمات لحاظ شوند یا خیر؟

ابزار شمارش کلمات لیبره‌آفیس متأسفانه انعطاف‌پذیری لازم را ندارد و تمامی متون موجود در سند را محاسبه می‌کند، از جمله:

• توضیحات اضافی در پانویس‌ها
• ارجاعات در پی‌نوشت‌ها یا یادداشت‌های پایان
• ینوشته‌های داخل کادرهای متنی (که ممکن است نمودار یا توضیح تصویر باشند)

این مسئله برای نویسنده‌ای که با محدودیت کلمات مواجه است، دشوار و آزاردهنده بوده و او را مجبور به محاسبهٔ دستی یا روش‌های زمان‌بر دیگر می‌کند.

چه باید کرد؟ 🤔

یک راه‌حل ساده و کاربردی برای این مشکل وجود دارد که قبلاً در واژه‌پرداز مایکروسافت ورد پیاده‌سازی شده است.

همان‌طور که در تصویر مشخص است، یک چک‌باکس ساده در پایین پنجره وجود دارد با عنوان: شامل کردن کادرهای متنی، پانویس‌ها و یادداشت‌های پایانی.

اگر کاربر بخواهد تعداد کلمات بدون احتساب پانویس‌ها، پی‌نوشت‌ها و کادرها را بداند، کافی است تیک این گزینه را بردارد. بلافاصله آمارهای نمایش‌داده‌شده (تعداد کلمات، نویسه‌ها و…) به‌روزرسانی شده و اعداد جدید نشان داده می‌شود. در مایکروسافت ورد، این تنظیم حتی بر شمارش کلماتی که در نوار وضعیت (در پایین صفحه) نمایش داده می‌شود نیز تأثیر می‌گذارد. به این معنا که با برداشتن تیک این گزینه در پنجرهٔ گفتگو، عدد داخل نوار وضعیت نیز به‌طور خودکار تغییر کرده و تعداد کلمات بدون احتساب پانویس‌ها را نشان می‌دهد. این یکپارچگی، کار با برنامه را آسان‌تر می‌سازد.

اضافه شدن چنین قابیتی قبلاً از لیبره‌آفیس هم درخواست شده (اینجا) اما متأسفانه با اینکه ده سال هم از آن گذشته، هنوز پیاده‌سازی نشده است!
افزودن این چک‌باکس نه تنها یک نیاز واقعی کاربران را برآورده می‌کند، بلکه با الگوبرداری از یک راه‌حل موفق و ساده در نرم‌افزاری انحصاری، می‌تواند قابلیت‌های یک نرم‌افزار آزاد (لیبره‌آفیس) را برای طیف گسترده‌تری از کاربران، از جمله نویسندگان حرفه‌ای و دانشگاهیان، بهبود بخشد.

در صفحه‌گسترده‌ها، سطرهای ابتدایی یک جدول نقش «سربرگ» را دارند و معمولاً در آن‌ها عنوان ستون‌ها یا توضیحات اصلی داده‌ها قرار می‌گیرد. زمانی که از داده‌های جدول چاپ (پرینت) می‌گیرید، اگر جدولی که باید چاپ شود بیش از یک صفحه باشد ، نبودِن این سربرگ‌ها در صفحات بعدی، خواندن و درک اطلاعات را دشوار می‌کند.

برنامهٔ صفحه‌گستردهٔ لیبره‌آفیس در تنظیمات چاپ (پرینت)، امکان تکرار خودکار یک یا چند سطر را در تمام صفحات فراهم کرده است. با این قابلیت، سربرگ جدول در هر صفحه دوباره پرینت گرفته می‌شود.
برای این کار به مسیر زیر بروید:

Format→Print Range→Edit

در پنجرهٔ بازشده و در قسمت Rows to repeat اگر می‌خواهید فقط سطر اول در هر صفحه تکرار شود، مقدار زیر را وارد کنید:

$1

و اگر می‌خواهید چند سطر ابتدایی (برای مثال دو سطر اول) تکرار شوند، از این قالب استفاده کنید:

$1:$2

در صورت نیاز، می‌توانید به همین روش و از بخش Columns to repeat، سربرگ ستون‌ها را هم برای تکرار شدن مشخص کنید.

پس از اعمال این تنظیم، سطرهای انتخاب‌شده در همهٔ صفحات چاپ‌شده نمایش داده می‌شوند و خروجی نهایی، ظاهری منظم‌تر و خواناتر خواهد داشت؛ بدون اینکه لازم باشد سربرگ‌ها در هر صفحه به‌صورت دستی تکرار شوند.

رابط کاربری و امکانات و ترجمه فارسی لیبره آفیس همچنان در حال بهبود است.

تصویر زیر مربوط به تنظیمات صفحه(معادل page seutp در مایکروسافت ورد) است.

برای مشاهده واضح تر روی تصویر بزنید(کلیک کنید)

برای کمک به ترجمه بیشتر و بهتر هم به این نشانی مراجعه کنید:

https://translations.documentfoundation.org/projects/libo_ui-master/-/fa/

لیبره‌آفیس سال‌هاست قابلیت مفیدی به نام Font Replacement Table (جدول جایگزینی فونت) دارد.
با این قابلیت می‌توان مشخص کرد که اگر فلان قلم در سیستم وجود نداشت، به‌جایش از قلم دیگری استفاده شود. برای مثال می‌توان تعیین کرد اگر در سندی از قلم غیرآزاد ایران‌سنس استفاده شده بود و این قلم روی سیستم نصب نبود، لیبره‌آفیس به‌جایش از یک قلم آزاد به‌عنوان جایگزین استفاده کند، قلمی که از نظر اندازه و شکل شبیه به همان قلم باشد.
اما این جدول به‌طور پیش‌فرض خالی است و باید خودِ کاربر آن را پر کند، یعنی کاربر باید خودش بداند چه فونتی شبیه کدام است و آن را دستی تنظیم کند.

حالا از طریق این افزونه (که به‌زودی با فهرستی جدید از قلم‌های آزاد به‌روزتر هم خواهد شد) می‌شود جدول پیش‌فرض و آماده‌ای (شامل بیشتر قلم‌های پرکاربردِ مایکروسافت با مجوز محدود) درست کرد که این جایگزینی‌ها را خودش انجام دهد. یعنی نیازی نیست کاربر چیزی بداند یا تنظیمی انجام دهد.

متأسفانه لیبره‌آفیس در ایران جامعهٔ فعالی ندارد، وگرنه می‌شد ما هم فهرستی از قلم‌های آزاد فارسی را در اختیار توسعه‌دهندهٔ این افزونه بگذاریم تا قلم‌های آزاد ما هم در این جدول گنجانده شود.